IELTS nima? Imtihon formati, bo'limlari va baholanishi — to'liq qo'llanma

IELTS (International English Language Testing System) — ingliz tilini bilish darajasini xalqaro miqyosda tasdiqlovchi imtihon. Uni chet el universitetlari, ish beruvchilar va immigratsiya idoralari qabul qiladi. O'zbekistonda IELTS sertifikati xorijda o'qish, mahalliy grantlar va ko'plab ish o'rinlari uchun talab qilinadi.

Bu maqolada imtihon qanday tuzilgani, har bir bo'limda nima kutishingiz va natija qanday hisoblanishini qisqa va tushunarli qilib tushuntiramiz.

Academic va General Training: qaysi biri sizga kerak

IELTS ikki turda topshiriladi:

• IELTS Academic — chet elda bakalavr yoki magistraturada o'qimoqchi bo'lganlar, shuningdek, ayrim kasbiy litsenziyalar uchun.
• IELTS General Training — ish, malaka oshirish yoki immigratsiya maqsadida (masalan, Kanada yoki Avstraliyaga ko'chish).

Ikkala turda ham Listening va Speaking bir xil. Farq Reading va Writing bo'limlarida: Academic'da matnlar ilmiy-ommabop jurnallardan olinadi, Writing Task 1 da esa grafik yoki jadvalni tasvirlaysiz. General Training'da kundalik hayotga oid matnlar va Task 1 da xat yozish bor.

Qaysi turni topshirish kerakligini bilmasangiz, hujjat topshirayotgan universitet yoki tashkilot talablarini tekshiring.

Imtihon tuzilishi

IELTS to'rt bo'limdan iborat va umumiy davomiyligi taxminan 2 soat 45 daqiqa.

Listening, Reading va Writing bir kunda, tanaffussiz ketma-ket topshiriladi. Speaking o'sha kuni yoki bir necha kun oldin-keyin bo'lishi mumkin.

Listening

To'rtta audio yozuv bir marta eshittiriladi. Birinchi ikki qism kundalik vaziyatlar (masalan, telefon orqali buyurtma, shahar bo'ylab ekskursiya), keyingi ikkitasi esa o'quv muhitidagi suhbat va ma'ruza. Savol turlari: jadval yoki formani to'ldirish, ko'p variantli tanlov, xarita va diagrammani belgilash, moslashtirish.

Batafsil: IELTS Listening: band score'ni oshiradigan 10 ta maslahat.

Reading

Uchta uzun matn va ularga 40 ta savol. Vaqt bitta — 60 daqiqa, qo'shimcha vaqt berilmaydi. Eng ko'p uchraydigan savol turlari: True / False / Not Given, Matching Headings, Sentence Completion va Multiple Choice.

Batafsil: IELTS Reading strategiyalari.

Writing

• Task 1 (kamida 150 so'z, tavsiya etilgan vaqt 20 daqiqa) — Academic'da grafik, jadval, jarayon yoki xaritani tasvirlash; General'da xat yozish.
• Task 2 (kamida 250 so'z, 40 daqiqa) — berilgan mavzu bo'yicha insho.

Task 2 Writing bahosida Task 1 dan ikki baravar ko'p og'irlikka ega. Shuning uchun unga ko'proq vaqt ajratish kerak.

Batafsil: IELTS Writing Task 2: insho tuzilishi va namunalar.

Speaking

Imtihonchi bilan yuzma-yuz suhbat, uch qismdan iborat:

1. Part 1 (4–5 daqiqa) — o'zingiz, o'qishingiz, ishingiz va qiziqishlaringiz haqida oddiy savollar.
2. Part 2 (3–4 daqiqa) — kartochkadagi mavzu bo'yicha 1 daqiqa tayyorlanib, 2 daqiqagacha gapirish.
3. Part 3 (4–5 daqiqa) — Part 2 mavzusi bo'yicha chuqurroq, mavhum savollar.

Batafsil: IELTS Speaking: uch qism va yuqori ball uchun maslahatlar.

Kompyuterda yoki qog'ozda

IELTS'ni qog'ozda (paper-based) yoki kompyuterda (computer-delivered) topshirish mumkin. Savollar va baholash bir xil, farq faqat formatda. Kompyuterda javob yozish tezroq, natija ham odatda tezroq chiqadi. Qog'oz formatida Listening oxirida javoblarni varaqqa ko'chirish uchun qo'shimcha vaqt beriladi, kompyuterda esa javoblar to'g'ridan-to'g'ri kiritiladi.

Qaysi formatni tanlasangiz ham, imtihon interfeysi yoki varaqasiga oldindan o'rganib qolish muhim. Buning eng yaxshi yo'li — haqiqiy formatdagi mock test.

Baholash tizimi

Har bir bo'lim 0 dan 9 gacha band bilan baholanadi (yarim ball qadami bilan, masalan, 6.5). Umumiy (overall) ball — to'rt bo'lim o'rtachasi, eng yaqin yarim yoki butun band'gacha yaxlitlanadi.

Ko'pchilik universitetlar umumiy 6.0–7.0 va har bir bo'limdan kamida 5.5–6.5 talab qiladi. Aniq talablar dastur va mamlakatga bog'liq.

O'z ballingizni hisoblash uchun IELTS ball kalkulyatoridan foydalaning, hisoblash qoidalari haqida esa bu maqolada o'qing.

Sertifikat qancha amal qiladi

IELTS natijasi (Test Report Form) odatda 2 yil davomida tan olinadi. Bu muddatdan keyin ko'pchilik tashkilotlar yangi sertifikat so'raydi, shuning uchun imtihonni hujjat topshirish rejangizga yaqin vaqtga belgilang.

Xulosa

IELTS — to'rt ko'nikmani teng tekshiradigan imtihon: yaxshi gapirish yoki ko'p so'z bilish yetarli emas, har bir bo'limning formatini va vaqtini boshqarishni ham bilish kerak. Tayyorgarlikni imtihon tuzilishini tushunishdan boshlang, keyin har bir bo'limni alohida mashq qiling va muntazam ravishda to'liq mock test topshirib boring.

Tayyorgarlik rejasini tuzishda 3 oylik IELTS tayyorgarlik rejasi yordam beradi.